{"id":696,"date":"2026-02-06T14:23:50","date_gmt":"2026-02-06T14:23:50","guid":{"rendered":"https:\/\/ciekawy.blog\/?p=696"},"modified":"2026-02-06T14:39:11","modified_gmt":"2026-02-06T14:39:11","slug":"netflix-zrobil-serial-o-polce-powinnismy-o-niej-uczyc-w-szkolach","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2026\/02\/06\/netflix-zrobil-serial-o-polce-powinnismy-o-niej-uczyc-w-szkolach\/","title":{"rendered":"Netflix zrobi\u0142 serial o Polce. Powinni\u015bmy o niej uczy\u0107 w szko\u0142ach"},"content":{"rendered":"\n

\u201eO\u0142owiane dzieci\u201d Netflixa to opowie\u015b\u0107 o tak zwanym \u015al\u0105skim Czarnobylu. O tysi\u0105cach dzieci z Szopienic – dzisiejszej dzielnicy Katowic – kt\u00f3re przez wiele, wiele lat by\u0142y zatruwane o\u0142owiem pochodz\u0105cym z lokalnej huty. Ale jest to te\u017c opowie\u015b\u0107 o niesamowitej kobiecie, kt\u00f3ra po\u0142o\u017cy\u0142a temu kres. O skromnej i odwa\u017cnej lekarce doktor Jolancie Wadowskiej-Kr\u00f3l, kt\u00f3ra \u2013 jak sama m\u00f3wi\u0142a \u2013 \u201ezrobi\u0142a to, co trzeba\u201d. I tylko troch\u0119 szkoda, \u017ce jej histori\u0119 Polakom opowiada Netflix, a nie polska szko\u0142a.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Chocia\u017c mo\u017ce to i lepiej. Ja bardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce ten serial powsta\u0142. Uwa\u017cam, \u017ce jako kraj potrzebujemy nowych bohater\u00f3w. Dok\u0142adnie takich, jak s\u0142ynna \u015bl\u0105ska Dokt\u00f3rka (tak na ni\u0105 m\u00f3wiono w Szopienicach). Ludzi normalnych, skromnych i po prostu robi\u0105cych swoje. Ale robi\u0105cych to tak rzetelnie, \u017ce z ich pracy wynikaj\u0105 rzeczy niezwyk\u0142e. Potrzebujemy ich, bo trudno inspirowa\u0107 si\u0119 nieskazitelnymi, wyg\u0142adzonymi postaciami z podr\u0119cznik\u00f3w. Du\u017co \u0142atwiej wzorowa\u0107 si\u0119 na zwyczajnych ludziach, kt\u00f3rzy robi\u0105 rzeczy niezwyk\u0142e.<\/p>\n\n\n\n

Bohaterka serialu Netflixa nadaje si\u0119 na tak\u0105 inspiracj\u0119 jak nikt. Tak\u017ce przez swoj\u0105 niezwyk\u0142\u0105 skromno\u015b\u0107, bo kiedy ogl\u0105da si\u0119 wywiady ze zmar\u0142\u0105 w 2023 roku \u201epolsk\u0105 Erin Brockovich\u201d to tym, co uderza najbardziej jest w\u0142a\u015bnie ta jej cecha. Dziennikarze raz za razem pytaj\u0105 j\u0105, jak to si\u0119 sta\u0142o, \u017ce zrobi\u0142a co\u015b tak wyj\u0105tkowego. Ona za ka\u017cdym razem odpowiada to samo: \u201eja po prostu pracowa\u0142am\u201d, \u201etylko robi\u0142am swoje.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Nie da si\u0119 tej kobiety nie lubi\u0107. A co takiego zrobi\u0142a?<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Jolanta
Doktor Jolanta Wadowska-Kr\u00f3l w 2021 roku. Wikimedia Commons. Autor: Adrian Tync – Own work, CC BY-SA 4.0.<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

130 lat trucia dzieci<\/h2>\n\n\n\n

Pierwsza huta cynku powsta\u0142a w Szopienicach w pierwszej po\u0142owie XIX wieku. Zbudowa\u0142 j\u0105 koncern von Giesche \u2013 ten sam, kt\u00f3ry sta\u0142 za s\u0142ynnymi Giszowcem i Nikiszowcem. Ludzie dostali prac\u0119. Miejscowo\u015b\u0107 rozkwit\u0142a. A w\u0142a\u015bciciel zarabia\u0142 i inwestowa\u0142. Na pocz\u0105tku XX wieku huta by\u0142a ju\u017c najwi\u0119kszym producentem cynku na ziemiach polskich oraz najwi\u0119kszym producentem kadmu na \u015bwiecie. Sz\u0142o to jednak z kosztem dla za\u0142ogi.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 dok\u0142adniej nie tyle dla za\u0142ogi, co dla ca\u0142ych Szopienic. Efektem ubocznym produkcji cynku s\u0105 emisje o\u0142owiu do \u015brodowiska. O\u0142\u00f3w jest metalem ci\u0119\u017ckim, kt\u00f3ry jest dla ludzi toksyczny. Szczeg\u00f3lnie mocno oddzia\u0142uje na dzieci. U tych \u2013 kiedy s\u0105 nara\u017cone na kontakt z o\u0142owiem \u2013 uszkodzeniu ulegaj\u0105 organy wewn\u0119trzne. Mo\u017ce doj\u015b\u0107 na przyk\u0142ad do niewydolno\u015bci nerek, a nawet zgonu. Ale przede wszystkim degradacji ulega centralny uk\u0142ad nerwowy. Odbija si\u0119 to na zdolno\u015bciach intelektualnych \u2013 powoduj\u0105c problemy w nauce, obni\u017caj\u0105c iloraz inteligencji, niekiedy prowadz\u0105c do ich upo\u015bledzenia. Przez dekady nikt tego nie bada\u0142. Uwa\u017cano po prostu, \u017ce jest jak jest. Ale to nie znaczy, \u017ce nie by\u0142o wida\u0107 efekt\u00f3w. Dzieci z takimi problemami by\u0142o w s\u0105siedztwie huty tak du\u017co, \u017ce w Szopienicach ju\u017c w 1912 roku powsta\u0142a szko\u0142a specjalna dla takich w\u0142a\u015bnie dzieciak\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Szko\u0142a zawsze by\u0142a przepe\u0142niona. \u015amia\u0142o mo\u017cna wi\u0119c powiedzie\u0107, \u017ce trucie dzieci rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 tam w 1834 roku. A kiedy si\u0119 sko\u0144czy\u0142o?<\/p>\n\n\n\n

\u015al\u0105ski Czarnobyl<\/h2>\n\n\n\n

Nie w dwudziestoleciu mi\u0119dzywojennym. Zacz\u0119to wtedy wprawdzie powoli zauwa\u017ca\u0107, \u017ce co\u015b jest w Szopienicach nie tak. Ale nie by\u0142 to jeszcze czas, w kt\u00f3rym zwracano wi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 na koszty ska\u017cenia \u015brodowiska. Huta by\u0142a ma\u0142\u0105 per\u0142\u0105 w \u015bl\u0105skiej gospodarce. Nadrabiaj\u0105cy zap\u00f3\u017anienia z epoki zabor\u00f3w kraj, potrzebowa\u0142 przemys\u0142u. A tak\u017ce nie we wczesnym PRL, kt\u00f3ry z przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego i swoich fabryk stworzy\u0142 symbol post\u0119pu. Produkcja przemys\u0142owa by\u0142a \u015bwi\u0119ta i nic nie mog\u0142o w niej przeszkadza\u0107. A ju\u017c na pewno nie troska o zdrowie robotnik\u00f3w oraz ich dzieci. Zak\u0142ad rozbudowywano, o ludzi nie dbano.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Huta cynku w Szopienicach w latach 30. XX wieku. \u0179r\u00f3d\u0142o: Narodowe Archiwum Cyfrowe\/Domena Publiczna.<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Najlepiej by\u0142o to wida\u0107 w przyfabrycznym osiedlu domk\u00f3w robotniczych, kt\u00f3re nazywa\u0142o si\u0119 Targowisko. To by\u0142o oddzielone od fabryki jedynie p\u0142otem, a warunki mieszkaniowe by\u0142y tam tragiczne. – O ile Szopienice by\u0142y okre\u015blane jako gorsza dzielnica Katowic, a Burowiec by\u0142 ich najbardziej zakazanym miejscem, to Targowisko by\u0142o najgorszym zak\u0105tkiem Burowca. Niskie rudery bez toalet i \u0142azienek pami\u0119taj\u0105ce jeszcze dziewi\u0119tnastowieczne pocz\u0105tki huty<\/em> \u2013 opisywa\u0142 Micha\u0142 J\u0119dryka w ksi\u0105\u017cce \u201eO\u0142owiane dzieci\u201d.  Dodaj\u0105c jeszcze: \u201eM\u00f3wi\u0142o si\u0119 o Targowisku, osiedlu pod p\u0142otem huty, \u017ce psy \u017cy\u0142y tam kilka dni, kanarki jeden dzie\u0144\u201d. <\/em>Dlaczego? Metale ci\u0119\u017ckie by\u0142y tam we wszystkim.<\/p>\n\n\n\n

Z o\u0142owiem jest taki problem, \u017ce truje nie tylko wtedy, kiedy trafia do atmosfery. On osiada na wszystkim. Miesza si\u0119 z ziemi\u0105. Jest w wodzie. Zbiera si\u0119 na ubraniach. Z\u0142e warunki higieniczne pogarszaj\u0105 sytuacj\u0119, a jak dba\u0107 o higien\u0119, kiedy \u2013 jak na Targowisku \u2013 nie ma si\u0119 \u0142azienki? Psy i kanarki zdycha\u0142y wi\u0119c zatrute przez hut\u0119. Rad\u0119 dawa\u0142y tam jedynie szczury, a tak\u017ce ludzie. W pewnym przynajmniej stopniu. Dzieciaki z Targowiska by\u0142y zatrute o\u0142owiem. Nie ros\u0142y. Porusza\u0142y si\u0119 charakterystycznym \u201ebocianim chodem\u201d. –  Dzieci bawi\u0142y si\u0119 na tych podw\u00f3rkach. To by\u0142y klepiska. Tam dzieci gra\u0142y w pi\u0142k\u0119. One z t\u0105 pi\u0142k\u0105 lata\u0142y po tych podw\u00f3rkach. Unosi\u0142 si\u0119 kurz. Nie my\u0142y r\u0105k. Jak mia\u0142yby to robi\u0107, graj\u0105c w pi\u0142k\u0119? I na tych brudnych r\u0119kach zjada\u0142y o\u0142\u00f3w<\/em> \u2013 opowiada\u0142a po latach doktor Jolanta Wadowska-Kr\u00f3l w wywiadzie udzielonym portalowi WKATOWICACH.eu.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3j bajtel zaraz kipnie<\/h2>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie widziano, \u017ce dzieci choruj\u0105. Ale jeszcze na pocz\u0105tku lat 70. ubieg\u0142ego wieku nikt nie \u0142\u0105czy\u0142 kropek. Uznawano po prostu, \u017ce \u015al\u0105sk to zag\u0142\u0119bie przemys\u0142owe, a w takim zag\u0142\u0119biu musi by\u0107 jakie\u015b ska\u017cenie. Wiadomo, \u017ce nie jest to zdrowe, m\u00f3wiono. Ale te\u017c nie przesadzajmy, dodawano. Win\u0119 zrzucano raczej na alkohol i samych ludzi z okolic huty.<\/p>\n\n\n\n

Wtedy w lokalnej przychodni w D\u0105br\u00f3wce Ma\u0142ej prac\u0119 rozpocz\u0119\u0142a m\u0142oda pediatra \u2013 doktor Jolanta Wadowska-Kr\u00f3l. Osoba, kt\u00f3r\u0105 uwa\u017cano \u2013 pisa\u0142 J\u0119dryka w \u201eO\u0142owianych dzieciach\u201d \u2013 za fachow\u0105 i rzeteln\u0105. A jak mia\u0142o si\u0119 okaza\u0107 \u201eDokt\u00f3rka\u201d by\u0142a tak\u017ce kobiet\u0105 pracowit\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ta rozpocz\u0119\u0142a prac\u0119 i szybko zacz\u0119\u0142a zauwa\u017ca\u0107, \u017ce co\u015b jest z okolic\u0105 nie tak. Opr\u00f3cz normalnych chor\u00f3b wieku dzieci\u0119cego trafia\u0142o do niej mn\u00f3stwo pacjent\u00f3w z dziwn\u0105 anemi\u0105, kt\u00f3ra nie dawa\u0142a si\u0119 zdiagnozowa\u0107. To znaczy diagnoz by\u0142o du\u017co, ale terapie nie pomaga\u0142y. Poprawia\u0142o si\u0119 jedynie tym dzieciom, kt\u00f3re trafia\u0142y do szpitali z dala od domu. Ale na kr\u00f3tko, bo kiedy tylko wraca\u0142y do dom\u00f3w rodzinnych, to objawy zaraz wraca\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Wadowska-Kr\u00f3l wiedzia\u0142a wi\u0119c, \u017ce co\u015b nie gra, ale nie wiedzia\u0142a co. A\u017c do 1974 roku, kiedy do jej gabinetu wpad\u0142a przera\u017cona matka z umieraj\u0105cym dzieckiem. \u2013 Pom\u00f3\u017c Dokt\u00f3rko, bo m\u00f3j bajtel chyba zaraz kipnie \u2013 us\u0142ysza\u0142a lekarka. Sama by\u0142a jedna bezsilna, wi\u0119c odes\u0142a\u0142a go do Zabrza. Pod opiek\u0119 prof. Bo\u017ceny Hager-Ma\u0142eckiej. – Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od ch\u0142opca z ulicy Westerplatte. Wraca\u0142 do mnie z nawracaj\u0105c\u0105 anemi\u0105 \u2013 m\u00f3wi\u0142a p\u00f3\u017aniej w filmie \u201eMatka Boska Szopienicka\u201d, kt\u00f3ry mo\u017cna dzi\u015b obejrze\u0107 w internecie. Traf chcia\u0142, \u017ce Hager-Ma\u0142ecka kr\u00f3tko przed tym by\u0142a na konferencji naukowej w Szwajcarii i prezentowano tam przypadek dziecka chorego na o\u0142owic\u0119. Pozna\u0142a objawy i wr\u00f3ci\u0142a do Szopienic z diagnoz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Powiedzia\u0142a Wadowskiej-Kr\u00f3l, \u017ce jej pacjent ma o\u0142owic\u0119. Zleci\u0142a \u201eciche\u201d badania.<\/p>\n\n\n\n

Listonosze nie poszli, Dokt\u00f3rka posz\u0142a<\/h2>\n\n\n\n

Ciche, poniewa\u017c w tamtym czasie nie by\u0142o wolno g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107 o niczym, co mog\u0142o zaszkodzi\u0107 obrazowi Polski, kt\u00f3ra ros\u0142a w si\u0142\u0119 dzi\u0119ki przemys\u0142owi. Takie s\u0142owa mog\u0142y by\u0107 niebezpieczne. Trudno wyobrazi\u0107 sobie wi\u0119kszy cie\u0144 rzucony na ten obraz ni\u017c to, \u017ce przemys\u0142 zatruwa klas\u0119 robotnicz\u0105 \u2013 szczeg\u00f3lnie jej dzieci. Tym bardziej, \u017ce wkr\u00f3tce mia\u0142o si\u0119 okaza\u0107, \u017ce nie chodzi ani o jedno dziecko, ani o jedno osiedle, ale o tysi\u0105ce chorych.<\/p>\n\n\n\n

Dokt\u00f3rka Wadowska-Kr\u00f3l powa\u017cnie potraktowa\u0142a zalecenia i ruszy\u0142a do pracy, w kt\u00f3rej nie przeszkadza\u0142y jej \u017cadne niedogodno\u015bci. Mo\u017ce dlatego, \u017ce nie by\u0142a wielkim profesorem, kt\u00f3ry m\u00f3g\u0142 korzysta\u0107 z zaplecza uczelni, laboratori\u00f3w oraz asystent\u00f3w. Nie by\u0142a te\u017c ustosunkowana i nie mia\u0142a kogo prosi\u0107 o pomoc. By\u0142a normaln\u0105, skromn\u0105 babk\u0105 przyzwyczajon\u0105 do tego, \u017ce musi sobie radzi\u0107 sama. I poradzi\u0142a sobie tak\u017ce tym razem.<\/p>\n\n\n\n

Badania, kt\u00f3re za\u0142o\u017cy\u0142a mia\u0142y gigantyczn\u0105 skal\u0119. Trzeba by\u0142o w kr\u00f3tkim czasie przebada\u0107 kilka tysi\u0119cy dzieci. Wymaga\u0142o to mi\u0119dzy innymi dostarczenia pi\u0119ciu tysi\u0119cy wezwa\u0144 do przychodni. Tymczasem poczta z Szopienic odm\u00f3wi\u0142a ich roznoszenia. Listonosze mieli powiedzie\u0107, \u017ce nie ma ich do\u015b\u0107 du\u017co i musieliby chodzi\u0107 w nocy. A na Targowisko w nocy nie p\u00f3jd\u0105, bo jest tam niebezpiecznie i si\u0119 boj\u0105. Co zrobi\u0142a Wadowska-Kr\u00f3l? Posz\u0142a sama.<\/p>\n\n\n\n

Wzi\u0119\u0142a torb\u0119 i przez kilka miesi\u0119cy chodzi\u0142a wieczorami od drzwi do drzwi osobi\u015bcie dor\u0119czaj\u0105c wezwania. Zak\u0142ada\u0142a \u2013 s\u0142usznie \u2013 \u017ce tak b\u0119dzie lepiej, bo ludzie ufaj\u0105 jej jako lekarce z okolicznej przychodni. Wieczorami chodzi\u0142a wi\u0119c od drzwi do drzwi zast\u0119puj\u0105c listonosza, a dnie sp\u0119dza\u0142a w przychodni pobieraj\u0105c pr\u00f3bki od m\u0142odych pacjent\u00f3w. Pomaga\u0142 jej \u2013 trzeba o tym wspomnie\u0107 \u2013 zesp\u00f3\u0142 przychodni. Piel\u0119gniarki te\u017c nie zawiod\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

Wskazanie pozytywne<\/h2>\n\n\n\n

Uzyskane wyniki wpisywa\u0142a p\u00f3\u017aniej do opracowanych przez siebie tabelek. Musia\u0142a stworzy\u0107 w\u0142asn\u0105 metodologi\u0119, poniewa\u017c w badaniach nie mog\u0142o pojawi\u0107 si\u0119 s\u0142owo o\u0142owica. Zar\u00f3wno Wadowska-Kr\u00f3l jak i Hager-Ma\u0142ecka wiedzia\u0142y, \u017ce to oznacza\u0142oby zainteresowanie S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa i gigantyczne problemy. Unika\u0142y wi\u0119c tego. Zamiast wpisywa\u0107 rozpoznanie, Dokt\u00f3rka pisa\u0142a: wskazanie negatywne lub pozytywne. Przy pozytywnym stawiaj\u0105c krzy\u017cyki, kt\u00f3re mia\u0142y okre\u015bla\u0107 stopie\u0144 zatrucia o\u0142owiem.<\/p>\n\n\n\n

Dzieci w najgorszym stanie dostawa\u0142y cztery krzy\u017cyki i by\u0142o ich mn\u00f3stwo. – Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to nie jest problem kilku rodzin. Wed\u0142ug \u00f3wczesnych liberalnych norm chorych by\u0142o oko\u0142o tysi\u0105ca dzieci. Ale gdyby badania robi\u0107 dzi\u015b to pewnie 90% badanych mia\u0142oby o\u0142owic\u0119 <\/em>\u2013 opowiada\u0142a Wadowska w kr\u00f3tkim filmie dokumentalnym \u201eMatka Boska Szopienicka\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Przyczyny by\u0142y oczywiste. Przede wszystkim chodzi\u0142o o blisko\u015b\u0107 huty. Ale te\u017c o to \u2013 w dzielnicy, gdzie prawie wszyscy pracowali w zak\u0142adzie by\u0142a to tajemnica poliszynela \u2013 \u017ce na noc wy\u0142\u0105czane w niej filtry maj\u0105ce zatrzymywa\u0107 metale ci\u0119\u017ckie. Robiono to, by zrealizowa\u0107 plan. Piece z filtrami dzia\u0142a\u0142y gorzej i wytop szed\u0142 wolniej, wi\u0119c nocki wykorzystywano do tego, by nadgoni\u0107 z robot\u0105. Efekt by\u0142 taki, \u017ce zatruta by\u0142a ca\u0142a dzielnica. By\u0142o kilka tysi\u0119cy powa\u017cnie, cz\u0119sto nieodwracalnie chorych dzieci. Cierpi\u0105cych i umieraj\u0105cych z powodu choroby, kt\u00f3rej nazwy nie mo\u017cna by\u0142o nawet g\u0142o\u015bno wymawia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Jolanta Wadowska-Kr\u00f3l wiedz\u0105c ju\u017c, jak du\u017cy jest problem, posz\u0142a prosto do truciciela. Zabra\u0142a ze sob\u0105 odwa\u017cn\u0105 piel\u0119gniark\u0119 i spotka\u0142a si\u0119 z dyrekcj\u0105 Huty Metali Nie\u017celaznych w Szopienicach. Opowiedzia\u0142a o skali problemu. Tam pokiwano g\u0142owami, ale specjalnie si\u0119 nie przej\u0119to. Micha\u0142 J\u0119dryka pisze nawet w \u201eO\u0142owianych dzieciach\u201d, \u017ce kiedy wychodzi\u0142a ze spotkania, to obecny na spotkaniu szef zwi\u0105zk\u00f3w zawodowych w zak\u0142adzie, powiedzia\u0142 do niej: \u201eNo i po c*** tu przysz\u0142a\u015b, tylko same problemy z tym teraz b\u0119d\u0105\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mia\u0142 racj\u0119, bo \u201ePolska Erin Brockovich\u201d posz\u0142a z wynikami tak\u017ce do prof. Hager-Ma\u0142eckiej.<\/p>\n\n\n\n

Sanatoria i wysiedlenia<\/h2>\n\n\n\n

A ta uruchomi\u0142a swoje koneksje. Wykorzysta\u0142a je \u017ceby dosta\u0107 si\u0119 do \u015bl\u0105skiego wojewody Jerzego Zi\u0119tka. Postaci ciekawej i niejednoznacznej. Cz\u0142owieka, kt\u00f3ry cho\u0107 by\u0142 komunist\u0105, to dzi\u015b jest na \u015al\u0105sku wspominany ciep\u0142o. Wci\u0105\u017c mo\u017cna si\u0119 na przyk\u0142ad przespacerowa\u0107 alej\u0105 jego imienia, kt\u00f3ra znajduje si\u0119 w b\u0119d\u0105cym jego dzieckiem Parku \u015al\u0105skim. Mo\u017ce dlatego, \u017ce genera\u0142 Zi\u0119tek \u2013 powstaniec \u015bl\u0105ski \u2013 bardziej ni\u017c o KC dba\u0142 o sw\u00f3j region.<\/p>\n\n\n\n

W ka\u017cdym razie \u2013 Hager-Ma\u0142ecka dobrze trafi\u0142a. Zi\u0119tek jej wys\u0142ucha\u0142 i cho\u0107 nie ucieszy\u0142o go to, co mu opowiedzia\u0142a, to zacz\u0105\u0142 dzia\u0142a\u0107. Zacz\u0119to od wysy\u0142ania dzieci z Szopienic do sanatori\u00f3w. Tak by ich organizmy odtru\u0107 i da\u0107 im szanse na doj\u015bcie do zdrowia. To by\u0142o wa\u017cne, ale nie rozwi\u0105zywa\u0142o problemu. Wiadomo by\u0142o, \u017ce ludzi trzeba przesiedli\u0107, \u017ceby dzieciaki nie zachorowa\u0142y znowu zaraz po powrocie z wyjazd\u00f3w do Rabki oraz Ustronia.<\/p>\n\n\n\n

To jednak by\u0142o spraw\u0105 trudn\u0105. Po pierwsze brakowa\u0142o mieszka\u0144. Po drugie jak by\u0142y to cz\u0119sto sp\u00f3\u0142dzielcze, a to wymaga\u0142o wp\u0142acenia kaucji, na kt\u00f3r\u0105 niezamo\u017cnych ludzi z Targowiska nie by\u0142o sta\u0107. Po trzecie cz\u0119sto by\u0142y daleko, a tutaj robota by\u0142a za p\u0142otem. Ludzie nie chcieli si\u0119 wi\u0119c wyprowadza\u0107, \u017ceby nie musie\u0107 doje\u017cd\u017ca\u0107 na zmian\u0119 w hucie.<\/p>\n\n\n\n

Po czwarte wreszcie sporo z wolnych mieszka\u0144, kt\u00f3re uda\u0142o si\u0119 zorganizowa\u0107 by\u0142o w Sosnowcu. A kiedy \u015al\u0105zacy z Szopienic s\u0142yszeli, \u017ce mieli by si\u0119 przeprowadzi\u0107 na Zag\u0142\u0119bie, to traktowali to jak obraz\u0119. Byli tacy, kt\u00f3rzy woleli je\u015b\u0107 o\u0142\u00f3w, ni\u017c mieszka\u0107 w Sosnowcu.<\/p>\n\n\n\n

Do tego w partii walczy\u0142y dwie grupy. Jedna, kt\u00f3ra chcia\u0142a \u2013 cho\u0107 po cichu \u2013 spraw\u0119 rozwi\u0105za\u0107. Druga ukr\u0119ci\u0107 jej \u0142eb. Nie by\u0142o wiadomo, kt\u00f3ra wygra, a w dzielnicy m\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce SB chce aresztowa\u0107 Dokt\u00f3rk\u0119. A sama kobieta \u2013 b\u0119d\u0105ca pierwowzorem bohaterki serialu Netflixa \u2013 opowiada\u0142a w wywiadzie udzielonym kilka lat temu portalowi WKATOWICACH.eu tak: \u201eDochodzi\u0142y do mnie s\u0142uchy, \u017ce nas mog\u0105 zamkn\u0105\u0107. I to by\u0142o dla mnie bod\u017acem do przyspieszenia, bo wiedzia\u0142am \u017ce im wi\u0119cej tych dzieci zbadam i wi\u0119cej wyjedzie do sanatori\u00f3w, tym b\u0119dzie lepiej dla dzieci z mojego rejonu.\u201d<\/em> Nie zamkn\u0119li.<\/p>\n\n\n\n

Legenda g\u0142osi \u2013 tak opisuje to te\u017c Micha\u0142 J\u0119dryka \u2013 \u017ce Hager-Ma\u0142ecka jeszcze raz wykorzysta\u0142a swoje znajomo\u015bci i dosta\u0142a si\u0119 do Gierka. Temu przekaza\u0142a list, w kt\u00f3rym opisa\u0142a, co dzieje si\u0119 w Szopienicach, a ten kaza\u0142 partyjnym towarzyszom to za\u0142atwi\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c w 1975 roku na Targowisko wjecha\u0142y buldo\u017cery. Ludzi z otoczenia huty przesiedlono.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Pozosta\u0142o\u015bci po hucie cynku w Szopieniach w 2017 roku. Wikimedia Commons \/ Superdronus, CC BY-SA 4.0<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Do b\u00f3lu skromna<\/h2>\n\n\n\n

Skromna pediatra z przychodni rejonowej zmusi\u0142a wi\u0119c do dzia\u0142ania system autorytarnego pa\u0144stwa. Zrobi\u0142a to swoj\u0105 pracowito\u015bci\u0105 i uporem. By\u0142 to nieprawdopodobny sukces. – A jaka to by\u0142a satysfakcja prosz\u0119 pani<\/em> \u2013 m\u00f3wi\u0142a po latach Wadowska dodaj\u0105c, \u017ce najwi\u0119ksz\u0105 rado\u015bci\u0105 by\u0142o to, \u017ce ludzi uda\u0142o si\u0119 \u201eprzeprowadzi\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ten jej up\u00f3r, pracowito\u015b\u0107 i odwaga \u2013 nie by\u0142o w ko\u0144cu wiadomo, co zrobi SB \u2013 pozwoli\u0142 uratowa\u0107 zdrowie i \u017cycie tysi\u0119cy dzieci z Szopienic. Niewielu jest ludzi, kt\u00f3rzy dokonali w \u017cyciu czego\u015b podobnego. Jak podzi\u0119kowa\u0142 jej za to PRL? Niezbyt pi\u0119knie. Wadowska-Kr\u00f3l marzy\u0142a o doktoracie i chcia\u0142a go napisa\u0107 na podstawie przeprowadzonych w Szopienicach bada\u0144. Pomys\u0142 by\u0142 dobry, bo w wielu krajach za badania w tej skali i z takim praktycznym skutkiem, mo\u017cna by by\u0142o liczy\u0107 na zostanie profesorem wa\u017cnej uczelni.<\/p>\n\n\n\n

Ale nie w PRL. Prac\u0119 doktorsk\u0105 napisa\u0142a i z\u0142o\u017cy\u0142a. Zrobi\u0142a to, cho\u0107 by\u0142o wiele problem\u00f3w. Trudno w ko\u0144cu napisa\u0107 prac\u0119 o o\u0142owicy nie u\u017cywaj\u0105c s\u0142owa o\u0142owica. Trudno te\u017c to zrobi\u0107 nie mog\u0105c podawa\u0107 wynik\u00f3w bada\u0144, bo w\u0142adza robotnicza nie \u017cyczy\u0142a sobie, by kto\u015b czyta\u0142 o tym, \u017ce swoim robotnikom zapewnia\u0142a domy, w kt\u00f3rych st\u0119\u017cenie metali ci\u0119\u017ckich przekracza\u0142o (i tak zawy\u017cone) normy nawet tysi\u0105ckrotnie. Ale Wadowska-Kr\u00f3l by\u0142a uparta.<\/p>\n\n\n\n

I prac\u0119 przygotowa\u0142a mimo wszystkich ogranicze\u0144. Wtedy jednak uczelnia zam\u00f3wi\u0142a trzech recenzent\u00f3w, kt\u00f3rzy uchodzili za pos\u0142usznych w\u0142adzy i zadba\u0142a, by ci mia\u017cd\u017c\u0105co ocenili prac\u0119. Tak te\u017c si\u0119 sta\u0142o i ta zosta\u0142a uznana za niedostateczn\u0105. P\u00f3\u017aniej na lata trafi\u0142a do sejfu, by nikt nie m\u00f3g\u0142 zapozna\u0107 si\u0119 z jej wynikami. Cho\u0107 byli tacy \u2013 mniej niepokorni \u2013 kt\u00f3rzy na badaniach Wadowskiej i opisywaniu sprawy Szopienic, robili kariery naukowe.<\/p>\n\n\n\n

Tak dochodzimy do tego co w postaci s\u0142ynnej \u015bl\u0105skiej Dokt\u00f3rki jest najbardziej ujmuj\u0105ce. Ona si\u0119 tym przej\u0119\u0142a, ale nie da\u0142a si\u0119 partii i salonowi z\u0142ama\u0107. Do ko\u0144ca \u017cycia opowiada\u0142a, \u017ce by\u0142o warto zrobi\u0107 to wszystko – nawet mimo z\u0142amania kariery naukowej \u2013 bo uda\u0142o si\u0119 uratowa\u0107 \u017cycie i zdrowie ludziom. \u2013 To wszystko niewa\u017cne \u2013 m\u00f3wi\u0142a jednej z dziennikarek, gdy ta zapyta\u0142a, czy nie \u017ca\u0142uje tego, \u017ce nie zosta\u0142a profesorem, nie je\u017adzi\u0142a po kongresach.<\/p>\n\n\n\n

Dodaj\u0105c bardzo cz\u0119sto, \u017ce po prostu zrobi\u0142a swoje.<\/p>\n\n\n\n

I wa\u017cniejsza by\u0142a dla niej wdzi\u0119czno\u015b\u0107 ludzi, ni\u017c naukowe tytu\u0142y.<\/p>\n\n\n\n

– Pani doktor Kr\u00f3l to by\u0142a rzeczywi\u015bcie dobra lekarka. Ona nam we wszystkim pomaga\u0142a. Dzi\u0119ki niej w\u0142a\u015bnie mamy to, co mamy. I te mieszkania i te dzieci wys\u0142ane do sanatorium<\/em> \u2013 m\u00f3wi\u0105 dwie dawne mieszkanki okolic Huty w filmie \u201eMatka Boska Szopienicka\u201d.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wikimedia Commons. Autor: Krzysztof Pop\u0142awski – Own work, CC BY-SA 4.0.<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dobrze, \u017ce Netflix przybli\u017cy posta\u0107 Jolanty Wadowskiej-Kr\u00f3l Polakom i \u2013 mam nadziej\u0119 \u2013 nie tylko im. W ko\u0144cu u kogo szuka\u0107 inspiracji, jak nie do b\u00f3lu skromnej, normalnej babki i lekarki z ma\u0142ej przychodni, kt\u00f3ra uratowa\u0142a tysi\u0105ce dzieci? Nie ma lepszych bohater\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

I tylko troch\u0119 szkoda, \u017ce robi to sam Netflix. A nie bardzo pomaga mu w tym polska szko\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

***<\/p>\n\n\n\n

Zapraszam te\u017c na YT:<\/p>\n\n\n\n

\n