{"id":590,"date":"2024-11-19T13:52:14","date_gmt":"2024-11-19T13:52:14","guid":{"rendered":"https:\/\/ciekawy.blog\/?p=590"},"modified":"2024-11-19T16:42:25","modified_gmt":"2024-11-19T16:42:25","slug":"upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/","title":{"rendered":"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d"},"content":{"rendered":"\n

Jeszcze kilka lat temu Niemcy uwa\u017cano za gospodarczy wz\u00f3r dla ca\u0142ego \u015bwiata. Tak by\u0142o tak\u017ce w Polsce. Dzi\u015b nasz s\u0105siad jest ju\u017c raczej wzorem tego, czego nie powinno si\u0119 robi\u0107 i bli\u017cej mu do roli europejskiego po\u015bmiewiska ni\u017c \u015bwiatowego mocarstwa. Upadek sprowadzi\u0142 na siebie sam. Dok\u0142adnie zrobili to politycy, kt\u00f3rzy urz\u0105dzili nad Renem wieloletni festiwal g\u0142upich krok\u00f3w. By\u0107 mo\u017ce ko\u0144cz\u0105c niemiecki cud gospodarczy.<\/strong><\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n

Nie wiem, jak wy, ale ja dorasta\u0142em w poczuciu, \u017ce tak zwany \u201eReich\u201d jest uosobieniem dobrobytu. By\u0142o tak, bo przyci\u0105ga\u0142 gastarbaiter\u00f3w<\/em>. P\u0142aci\u0142 w solidnych niemieckich markach. Produkowa\u0142 najlepsze na \u015bwiecie samochody, narz\u0119dzia i chemi\u0119. By\u0142 liderem, kiedy chodzi o technologie j\u0105drowe. A znak \u201eMADE IN GERMANY\u201d by\u0142 symbolem prawdziwego cudu gospodarczego oraz gwarantem jego trwa\u0142o\u015bci. Ba. Mieli tam pod dostatkiem nawet LEGO, a niemieccy politycy rz\u0105dy ca\u0142ej Europy \u2013 w tym i nasz – rozstawiali po k\u0105tach z tak\u0105 \u0142atwo\u015bci\u0105, z jak\u0105 niezadowolona \u201ePani\u201d robi to z pierwszakami, kt\u00f3rzy nie odrobili zadania domowego. Tak by\u0142o przez wiele, wiele lat.<\/p>\n\n\n\n

A\u017c przesta\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

I dzi\u015b Niemcom jest ju\u017c chyba bli\u017cej do roli po\u015bmiewiska ni\u017c mocarstwa.<\/p>\n\n\n\n

Co si\u0119 sta\u0142o? O tym przeciekawie opowiedzia\u0142 Wolfgang M\u00fcnchau w ksi\u0105\u017cce \u201eKaput. Koniec niemieckiego cudu\u201d (\u201eKaput: The End of the German Miracle\u201d). Warto wiedzie\u0107, co sta\u0142o si\u0119 nad Renem, bo przynajmniej kilka rzeczy brzmi znajomo.<\/p>\n\n\n\n

A lepiej uczy\u0107 si\u0119 na cudzych b\u0142\u0119dach ni\u017c na w\u0142asnych.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Rodzina<\/a>
Rodzina w\u0142oskiego Gastarbeitera w Niemczech. Lata 60. XX wieku. \u0179r\u00f3d\u0142o: Autorstwa Bundesarchiv, B 145 Bild-F013071-0001 \/ Wegmann, Ludwig \/ CC-BY-SA 3.0, CC BY-SA 3.0 de.<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Politycy w bankach<\/h2>\n\n\n\n

Co zatem brzmi znajomo? Na przyk\u0142ad polityczne kolesiostwo. Ot\u00f3\u017c przez wiele lat system finansowy Niemiec opiera\u0142 si\u0119 w du\u017cym stopniu o banki nal\u0119\u017c\u0105ce do land\u00f3w oraz miast. Samo w sobie nie by\u0142oby to mo\u017ce problemem, gdyby nie to, \u017ce rady nadzorcze i zarz\u0105dy \u2013 jak to w instytucjach samorz\u0105dowych – obsiedli r\u00f3\u017cni politycy, rodziny polityk\u00f3w oraz ich znajomi. Decydowa\u0142a raczej partia ni\u017c wiedza. Mia\u0142o to dwojaki efekt.<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze na niczym si\u0119 nie znali, wi\u0119c nie potrafili reagowa\u0107 na zmiany ani kontrolowa\u0107 tego, co si\u0119 dzieje. Kiedy wi\u0119c pojawia\u0142y si\u0119 problemy, niekiedy kosztuj\u0105ce wiele miliard\u00f3w euro, to \u2013 pisze M\u00fcnchau \u2013 okazywa\u0142o si\u0119, \u017ce w takim banku \u201enie ma nikogo, kto wiedzia\u0142by, co si\u0119 dzieje \u2013 ani w pokoju, w kt\u00f3rym dokonuj\u0105 si\u0119 transakcje, ani w gabinecie zarz\u0105du i na pewno nie w radzie nadzorczej, kt\u00f3ra by\u0142a pe\u0142na polityk\u00f3w i zwi\u0105zkowc\u00f3w.\u201d<\/p>\n\n\n\n

Pope\u0142niali du\u017co b\u0142\u0119d\u00f3w.  <\/p>\n\n\n\n

A po drugie i wa\u017cniejsze, kiedy do bank\u00f3w upchano polityk\u00f3w, to kierowa\u0142y si\u0119 one agend\u0105 polityczn\u0105, a nie biznesow\u0105. By\u0142y wi\u0119c przypadki, w kt\u00f3rych udzielano z\u0142ych po\u017cyczek, by wesprze\u0107 kampanie polityczne (robiono tak np. dla Gerharda Schroedera). Ale to by\u0142o tylko brzydkie. Gorsze w d\u0142ugim biegu by\u0142o to, \u017ce wspierano przede wszystkim inicjatywy, na kt\u00f3rych zale\u017ca\u0142o politykom. A na jakich im zale\u017ca\u0142o? Na tych, kt\u00f3re daj\u0105 g\u0142osy. Wi\u0119ksz\u0105 szans\u0119 na finansowanie mia\u0142a galeria handlowa lub multipleks ni\u017c obiecuj\u0105ca sp\u00f3\u0142ka technologiczna. W galerii \u0142atwiej by\u0142o w ko\u0144cu przeci\u0105\u0107 wst\u0119g\u0119. Skupiano si\u0119 te\u017c na starym przemy\u015ble, kt\u00f3ry zatrudnia\u0142 wyborc\u00f3w i finansowa\u0142 kampanie. Kierowano wi\u0119c \u015brodki w to, co op\u0142aca\u0142o si\u0119 w przesz\u0142o\u015bci, a nie w to, co mia\u0142o op\u0142aci\u0107 si\u0119 jutro i pojutrze.<\/p>\n\n\n\n

Efektem jest gigantyczna s\u0142abo\u015b\u0107 Niemiec, kiedy chodzi o technologie cyfrowe.<\/p>\n\n\n\n

Ko\u0144 szybszy od internetu<\/h2>\n\n\n\n

To jak jest ona du\u017ca mo\u017cna ilustrowa\u0107 mizern\u0105 na tle innych zachodnich pot\u0119g gospodarczych liczb\u0105 cyfrowych start-up\u00f3w<\/em> i brakiem sukces\u00f3w w bran\u017cy IT.<\/p>\n\n\n\n

Ale mo\u017cna te\u017c anegdot\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c Niemcy jeszcze w latach 70. ubieg\u0142ego wieku planowali stworzenie najnowocze\u015bniejszej na \u015bwiecie sieci \u015bwiat\u0142owod\u00f3w. My\u015bla\u0142 o tym Willy Brandt, kt\u00f3ry dostrzega\u0142, \u017ce co\u015b si\u0119 zmienia. Gdyby to zrobili, pewnie odjechaliby konkurencji. Ale nie zrobili, bo Brandta zast\u0105pi\u0142 Helmut Kohl, kt\u00f3ry by\u0142 wielkim fanem telewizji kablowej.<\/p>\n\n\n\n

I wysi\u0142ki inwestycyjne przekierowa\u0142 na ni\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Efekt jest taki, \u017ce dzi\u015b w Niemczech jest wielki niedob\u00f3r \u015bwiat\u0142owod\u00f3w, a szybko\u015b\u0107 Internetu bardzo cz\u0119sto mizerna, bo sygna\u0142 wci\u0105\u017c leci przez miedziane i telewizyjne kable. Do tego, kiedy sprzedawano koncesje na telefoni\u0119 kom\u00f3rkow\u0105, to wy\u017cej postawiono wp\u0142ywy do bud\u017cetu, ni\u017c szeroki zasi\u0119g. I dzi\u015b w Niemczech jest bardzo wiele bia\u0142ych plam.<\/p>\n\n\n\n

Tak du\u017co, \u017ce Peter Altmeier, kt\u00f3ry by\u0142 ministrem gospodarki, w pewnym momencie zabroni\u0142 pracownikom \u0142\u0105czenia rozm\u00f3w, kiedy jest w samochodzie. Mia\u0142 do\u015b\u0107 przepraszania za przerwy w po\u0142\u0105czeniu. Dzia\u0142o si\u0119 to nie w latach 90., a kilka lat temu.<\/p>\n\n\n\n

S\u0142ynny by\u0142 te\u017c wy\u015bcig Internetu z koniem, kt\u00f3ry zorganizowa\u0142 pewien fotograf w Schmallenberg-Oberkirchen. Ot\u00f3\u017c mia\u0142 on do przes\u0142ania na odleg\u0142o\u015b\u0107 10 kilometr\u00f3w jakie\u015b 4,5 gigabajta danych. Jednocze\u015bnie pu\u015bci\u0142 transfer ze swojego komputera i konia z je\u017ad\u017acem wioz\u0105cym p\u0142yt\u0119 DVD z zapisanymi danymi. Ko\u0144 wygra\u0142 ten wy\u015bcig zdecydowanie. Kiedy dojecha\u0142 transfer przez Internet by\u0142 dopiero na 61 procentach.<\/p>\n\n\n\n

Pono\u0107 jest to te\u017c jeden z powod\u00f3w cyfrowego zacofania niemieckiej motoryzacji.<\/p>\n\n\n\n

Ale o tym dalej.<\/p>\n\n\n\n

Imigracja<\/h2>\n\n\n\n

Kiedy nie ma szybkiego Internetu lub nie ma go w og\u00f3le, trudno o nowoczesne us\u0142ugi cyfrowe. A bran\u017cy IT nie pomaga tak\u017ce polityka imigracyjna Niemiec, kt\u00f3ra stoi na g\u0142owie oraz biurokracja. Niemcy wysokowykwalifikowanych pracownik\u00f3w traktuj\u0105 jak nielegalnych imigrant\u00f3w. Cho\u0107 jednocze\u015bnie szeroko otwieraj\u0105 granic\u0119 dla ca\u0142ej reszty.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142ad?<\/p>\n\n\n\n

Pewnego dnia Niemcy wpadli na pomys\u0142, by \u015bci\u0105ga\u0107 do kraju spec\u00f3w od IT. Maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107, jak bardzo trudna jest ich normalna procedura imigracyjna, zrobili dla nich specjaln\u0105 szybk\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 i liczyli na kilkaset tysi\u0119cy wykwalifikowanych pracownik\u00f3w. Ale ci si\u0119 nie zjawili. Mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce cho\u0107 ich zapraszano i byli potrzebni, to dla ich partner\u00f3w lub partnerek przewidziano\u2026 dwuletni zakaz pracy w Niemczech po przyje\u017adzie. Biurokracja nie wyobra\u017ca\u0142a sobie, \u017ce mo\u017cna co\u015b zrobi\u0107 bez zb\u0119dnego zakazu.<\/p>\n\n\n\n

Wszystko to doprowadzi\u0142o do tego, \u017ce dzi\u015b jest tak:<\/p>\n\n\n\n

– Niemcy maj\u0105 jednocze\u015bnie setki tysi\u0119cy nieobsadzonych miejsc pracy dla specjalist\u00f3w;<\/p>\n\n\n\n

– miliony imigrant\u00f3w, z kt\u00f3rymi nie za bardzo wiedz\u0105, co zrobi\u0107, bo ci nie potrafi\u0105 tego, co jest potrzebne nad Renem, a w\u0142adze te\u017c nie potrafi\u0105 ich tego nauczy\u0107;<\/p>\n\n\n\n

– i s\u0105 setki tysi\u0119cy specjalist\u00f3w, kt\u00f3rzy byliby ch\u0119tni, by przyjecha\u0107 i je zaj\u0105\u0107, bo tamtejszy przemys\u0142 na tle \u015bwiata wci\u0105\u017c p\u0142aci dobrze, a Europa jest niez\u0142ym miejscem do \u017cycia, ale nie mog\u0105 tego zrobi\u0107, poniewa\u017c Berlin nie wpu\u015bci ich do kraju.<\/p>\n\n\n\n

Biurokracja<\/h2>\n\n\n\n

G\u0142o\u015bn\u0105 anegdot\u0105 \u2013 i t\u0119 opisuje M\u00fcnchau \u2013 by\u0142a historia dw\u00f3ch Holendr\u00f3w, kt\u00f3rzy chcieli w Niemczech stworzy\u0107 nowoczesn\u0105 \u201epionow\u0105\u201d farm\u0119. Rozumowali tak, \u017ce skoro Niemcy s\u0105 bardzo zieloni i du\u017co m\u00f3wi\u0105 o renaturyzacji oraz oddawaniu przestrzeni naturze, to b\u0119dzie to innowacja wpisuj\u0105ca si\u0119 w ich polityk\u0119. Pomo\u017ce te\u017c realizowa\u0107 za\u0142o\u017cenia zielonego \u0142adu i r\u00f3\u017cne ekologiczne pomys\u0142y. Nie by\u0142 to z\u0142y pomys\u0142, ale nie wiedzieli, co ich czeka.<\/p>\n\n\n\n

Zacz\u0119li wi\u0119c w 2015 roku w Nadrenii-Westfalii, gdzie zablokowa\u0142a ich lokalna rada. Tej nie podoba\u0142o si\u0119, \u017ce na farm\u0119 b\u0119d\u0105 je\u017adzi\u0107 ci\u0119\u017car\u00f3wki, a pod ziemi\u0105 \u201eco\u015b\u201d  jest.<\/p>\n\n\n\n

Inwestorzy przenie\u015bli si\u0119 do Bawarii. Tam zablokowa\u0142y ich protesty konkurencji.<\/p>\n\n\n\n

W ko\u0144cu kupili ziemi\u0119 ko\u0142o Berlina i mieli rusza\u0107 z budow\u0105, kiedy urz\u0119dnicy zorientowali si\u0119, \u017ce trzeba zdecydowa\u0107, czy taka farma jest dzia\u0142alno\u015bci\u0105 rolnicz\u0105, czy mo\u017ce przemys\u0142ow\u0105. Po pierwsze od tego zale\u017ca\u0142a wysoko\u015b\u0107 mo\u017cliwej dotacji, cho\u0107 ostatecznie i tak nie przyznano jej w kwocie, dla kt\u00f3rej mia\u0142oby to znaczenie. Ale po drugie trzeba by\u0142o uchwali\u0107 nowy plan miejscowy. W tym bra\u0142y udzia\u0142 42 organizacje, kt\u00f3re trzeba by\u0142o wys\u0142ucha\u0107 i uwzgl\u0119dni\u0107 ich opinie. To \u2013 jak \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107 \u2013 trwa\u0142o. P\u00f3\u017aniej na farm\u0119 wjecha\u0142 konserwator zabytk\u00f3w, bo \u2013 tak jak w Nadrenii-Westfalii \u2013 \u201eco\u015b\u201d by\u0142o pod ziemi\u0105 i trzeba by\u0142o dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107 g\u0142\u0119boko\u015b\u0107, na jak\u0105 mog\u0105 kopa\u0107. Mo\u017ce s\u0142usznie, ale to zn\u00f3w trwa\u0142o. Jeszcze p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o si\u0119, \u017ce nie mog\u0105 stawia\u0107 d\u017awig\u00f3w, bo obok s\u0105 wiatraki. I tak min\u0119\u0142o dziewi\u0119\u0107 lat, po kt\u00f3rych \u2013 pisze M\u00fcnchau \u2013 wci\u0105\u017c nie wiadomo, czy dostan\u0105 zgod\u0119. A tak\u017ce czy b\u0119dzie to mia\u0142o jakie\u015b znaczenie, poniewa\u017c dotarli do roku, w kt\u00f3rym energia w Niemczech sta\u0142a si\u0119 tak droga, \u017ce zak\u0142adanie takiej farmy mo\u017ce nie mie\u0107 sensu.<\/p>\n\n\n\n

Atom i rosyjski gaz<\/h2>\n\n\n\n

A dlaczego jest taka droga? To efekt dw\u00f3ch z najg\u0142upszych krok\u00f3w, kt\u00f3re zrobi\u0142y niemieckie w\u0142adze. Przy obu \u2013 trzeba o tym wspomnie\u0107 \u2013 pojawiaj\u0105 si\u0119 w\u0105tki rosyjskie. Pierwszym by\u0142a rezygnacja z dzia\u0142aj\u0105cego atomu. Drugim uzale\u017cnienie od taniego gazu.<\/p>\n\n\n\n

Ot\u00f3\u017c niemiecka gospodarka stoi na przemy\u015ble, kt\u00f3ry cz\u0119sto jest energoch\u0142onny. Ten od zawsze p\u0142aci\u0142 dobrze, a du\u017co do powiedzenia mia\u0142y w nim zwi\u0105zki zawodowe, wi\u0119c praca by\u0142a dro\u017csza ni\u017c gdzie indziej. To nadrabiano jako\u015bci\u0105 oraz znakiem \u201eMADE IN GERMANY\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ale nie tylko. Du\u017cym atutem by\u0142a te\u017c tania energia. T\u0119 przez dekady zapewnia\u0142 mi\u0119dzy innymi niemiecki atom, kt\u00f3ry by\u0142 potrzebny energoch\u0142onnej gospodarce. Kiedy niemiecki rz\u0105d zdecydowa\u0142, \u017ce wygasi dzia\u0142aj\u0105ce elektrownie  j\u0105drowe, by\u0142o jasne, kto skorzysta.<\/p>\n\n\n\n

Mathias D\u00f6pfner w jednym z tekst\u00f3w opisywa\u0142 tak\u0105 sytuacj\u0119:<\/p>\n\n\n\n

\u201e30 czerwca 2011 r. siedzia\u0142em z kilkoma redaktorami naczelnymi na dachu ambasady rosyjskiej przy alei Unter den Linden w Berlinie. By\u0142o letnie popo\u0142udnie, a ambasador zaprosi\u0142 nas na lunch. Chwil\u0119 wcze\u015bniej niemiecki Bundestag przyj\u0105\u0142 ustaw\u0119 o rezygnacji z energii j\u0105drowej w g\u0142osowaniu imiennym, uzyskuj\u0105c 513 z 600 g\u0142os\u00f3w.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Ambasador patrzy\u0142 na Reichstag i na pocz\u0105tku posi\u0142ku podni\u00f3s\u0142 sw\u00f3j kieliszek z w\u00f3dk\u0105, kt\u00f3ry nape\u0142niano przed ka\u017cdym nakryciem. Przyjaznym g\u0142osem powiedzia\u0142: \u2014 Za zdrowie rz\u0105du niemieckiego! Jest to dobry dzie\u0144 dla rosyjskiej polityki energetycznej, jest to dobry dzie\u0144 dla Rosji\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Sk\u0105d o tym wiedzia\u0142?<\/p>\n\n\n\n

Po pierwsze atom zacz\u0105\u0142 wygasza\u0107 Schroeder (kolejne rz\u0105dy doko\u0144czy\u0142y dzie\u0142a), kt\u00f3rego bliskie relacje z Putinem, nie by\u0142y tajemnic\u0105. W ko\u0144cu jakby si\u0119 nie lubili, to niemiecki kanclerz nie sp\u0119dza\u0142by z rosyjskim prezydentem rodzinnej gwiazdki na Kremlu. A sp\u0119dza\u0142. Je\u017celi wi\u0119c co\u015b robi\u0142 niemiecki kanclerz, to w ciemno mo\u017cna by\u0142o za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce nie robi tego po to, by zaszkodzi\u0107 Rosjanom.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n

\n
\"\"
Putin i Schroeder w 2002roku. By Kremlin.ru, CC BY 4.0\/Wikimedia Commons.<\/sub><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Ale przede wszystkim uk\u0142adanka wygl\u0105da\u0142a tak.<\/p>\n\n\n\n

Niemcy \u017cyj\u0105 z przemys\u0142u, ale maj\u0105 drog\u0105 prac\u0119. Potrzebuj\u0105 wi\u0119c czego\u015b, co zapewni im przewag\u0119 konkurencyjn\u0105. Tym czym\u015b by\u0142a tania energia. Kiedy zabrak\u0142o atomu, luk\u0119 musia\u0142 kto\u015b wype\u0142ni\u0107. A tym kim\u015b mog\u0142a by\u0107 jedynie Rosja oferuj\u0105ca im sw\u00f3j gaz taniej ni\u017c innym. Dzi\u0119ki temu Niemcy p\u0142acili mniej za energi\u0119, a ich fabryki dostawa\u0142y \u201ekopa\u201d. Jednak im d\u0142u\u017cej to trwa\u0142o \u2013 i im wi\u0119cej elektrowni j\u0105drowych zamkn\u0119li \u2013 tym uzale\u017cnienie od Rosji ros\u0142o. Nie chodzi\u0142o w nim bowiem tylko o to, \u017ce ta dostarcza\u0142a gaz. Kluczowe by\u0142o to, \u017ce by\u0142 to bardzo tani gaz \u2013 ta\u0144szy od tego, kt\u00f3ry musia\u0142a kupowa\u0107 konkurencja. Ludziom opowiadano przy tym, \u017ce atom zostanie zast\u0105piony OZE, ale dla ka\u017cdego kto ma jakiekolwiek poj\u0119cie w temacie, jasne by\u0142o, \u017ce to si\u0119 nie wydarzy. A na pewno nie szybko. Dosz\u0142o wi\u0119c do tego, \u017ce ponad po\u0142owa gazu w Niemczech by\u0142a z Rosji.<\/p>\n\n\n\n

I kiedy wybuch\u0142a wojna okaza\u0142o si\u0119, \u017ce niemieckie fabryki zale\u017c\u0105 od Putina. By\u0142 to jeden najwa\u017cniejszych powod\u00f3w, dla kt\u00f3rych Niemcy na wojn\u0119 zareagowali tak opieszale. Bali si\u0119 nawet nie o to, \u017ce gazu braknie, ale tego, \u017ce trzeba b\u0119dzie za niego p\u0142aci\u0107 rynkowe stawki. Do tego rzeczywi\u015bcie dosz\u0142o i przemys\u0142 naszego s\u0105siada wszed\u0142 w tryb awaryjny. Tym powa\u017cniejszy, \u017ce stoj\u0105c nad przepa\u015bci\u0105, Niemcy zrobili wtedy zdecydowany krok do przodu. Widz\u0105c, jak wygl\u0105da sytuacja, utrzymali w mocy decyzj\u0119 o zamkni\u0119ciu trzech ostatnich elektrowni j\u0105drowych. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 „zamykaj\u0105c” w taki spos\u00f3b, by nie da\u0142o si\u0119 ich \u0142atwo przywr\u00f3ci\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lnie jedna z trzech bran\u017c, kt\u00f3re s\u0105 fundamentem gospodarki Niemiec. Bardzo energoch\u0142onny przemys\u0142 chemiczny, kt\u00f3ry bez atomu i taniego rosyjskiego gazu, przesta\u0142 by\u0107 konkurencyjny. Dla Niemiec jest to katastrofa, kt\u00f3r\u0105 \u015bci\u0105gn\u0119li na nie zbratani z Rosj\u0105 politycy. Tacy jak wspomniany ju\u017c Gerhard Schroeder, kt\u00f3rego zatrudni\u0142\u2026 Nord Stream 2.<\/p>\n\n\n\n

Chi\u0144ska pu\u0142apka<\/h2>\n\n\n\n

Ale bran\u017ca chemiczna to nie jedyna kluczowa bran\u017ca, kt\u00f3ra pad\u0142a ofiar\u0105 z\u0142ych politycznych decyzji. Drug\u0105 jest motoryzacja, kt\u00f3ra \u2013 zale\u017cnie od szacunk\u00f3w i tego, co si\u0119 liczy \u2013 odpowiada za od 10 do nawet 20 procent niemieckiego PKB. Ta w\u0142a\u015bnie pada pod naporem chi\u0144skiej konkurencji, z kt\u00f3r\u0105 nie mo\u017ce nic zrobi\u0107, bo jest\u2026 zale\u017cna od Chin. Kraju, kt\u00f3remu wcze\u015bniej rado\u015bnie przekaza\u0142a swoj\u0105 technologi\u0119 w ramach licznych wsp\u00f3lnych przedsi\u0119wzi\u0119\u0107 oraz wdzi\u0119czno\u015bci za otwarcie rynku dla Volkswagen\u00f3w i BASF.<\/p>\n\n\n\n

By\u0142o z tym tak, \u017ce Chi\u0144czycy jeszcze w latach 90. ubieg\u0142ego wieku zaprosili do siebie niemieckie firmy motoryzacyjne. Te by\u0142y przekonane, \u017ce dzi\u0119ki temu podbij\u0105 klientel\u0119 rosn\u0105cego gospodarczo Pa\u0144stwa \u015arodka i zarobi\u0105 krocie. I podbi\u0142y. Na chwil\u0119. Chi\u0144czycy mieli tutaj bowiem zaplanowan\u0105 d\u0142u\u017csz\u0105 gr\u0119. Wykorzystali niemieck\u0105 technologi\u0119. Zacie\u015bnili wzajemne relacje. I zbudowali pot\u0119\u017cn\u0105 konkurencj\u0119 dla Niemc\u00f3w. Nie tylko na w\u0142asnym rynku, ale tak\u017ce na europejskim. Koncertowo ogrywaj\u0105c przy tym Berlin.<\/p>\n\n\n\n

Amerykanie chc\u0105c chroni\u0107 rozw\u00f3j Tesli, elektrycznych Ford\u00f3w i generalnie rynek motoryzacyjny, wprowadzili 100 procentowe c\u0142a na importowane samochody z Chin. Europa w wielkich b\u00f3lach wprowadza c\u0142a kilkukrotnie mniejsze, cho\u0107 wp\u0142yw dotowane przez chi\u0144ski rz\u0105d importu na gospodark\u0119 kontynentu ju\u017c jest znacz\u0105cy. Wida\u0107 go tym mocniej, \u017ce Berlin zale\u017cy od stanu bran\u017cy motoryzacyjnej i im Chi\u0144czycy lepiej radz\u0105 sobie w Europie, tym jego gospodarka mocniej cierpi. Wprowadzenie ce\u0142 podobnych do ameryka\u0144skich, wysokich i chroni\u0105cych rynek, by\u0142oby wi\u0119c \u2013 przynajmniej teoretycznie \u2013 przede wszystkim w interesie Berlina. Kt\u00f3ry jednak w tej sprawie siedzi cicho i jest przeciw.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego? Poniewa\u017c niemieccy politycy oraz blisko \u017cyj\u0105cy z nimi biznes zapomnieli o geopolityce\u2026 w epoce geopolityki<\/strong>. I uzale\u017cnili swoj\u0105 najwa\u017cniejsz\u0105 bran\u017ce jednocze\u015bnie od importu podzespo\u0142\u00f3w i surowc\u00f3w z Chin oraz od sprzeda\u017cy na chi\u0144skim rynku. Przez to mamy dzi\u015b tak\u0105 sytuacj\u0119, \u017ce je\u017celi Europa na\u0142o\u017cy na chi\u0144skich, dotowanych przez pa\u0144stwo producent\u00f3w zbyt wysokie c\u0142a, to niemieckie fabryki padn\u0105. A padn\u0105, poniewa\u017c albo nie dostan\u0105 od Pekinu na przyk\u0142ad metali rzadkich (98 procent importuj\u0105 stamt\u0105d), albo Chiny zamkn\u0105 sw\u00f3j rynek dla Volkswagena, kt\u00f3ry sprzedaje w nich wi\u0119cej samochod\u00f3w ni\u017c w Niemczech. Tak czy siak \u2013 klops. Problemy VW i reszty pog\u0142\u0119bia tak\u017ce ekologiczna polityka Unii Europejskiej (i na t\u0119 Berlin mia\u0142y wp\u0142yw, forsuj\u0105c niekiedy rozwi\u0105zania zab\u00f3jcze dla ich fabryk), kt\u00f3ra dotacjami wspiera, szybkie przechodzenie na elektryki, cho\u0107 jest to technologia, w kt\u00f3rej Niemcy nie nad\u0105\u017caj\u0105 za Pa\u0144stwem \u015arodka.<\/p>\n\n\n\n

Przyspieszaj\u0105c w ten spos\u00f3b nieuchronny kryzys. A Europa nie nad\u0105\u017ca za Chinami mi\u0119dzy innymi dlatego, \u017ce \u2013 jak zwraca uwag\u0119 M\u00fcnchau zamykaj\u0105c to b\u0142\u0119dne ko\u0142o z\u0142ych politycznych decyzji \u2013 samoch\u00f3d elektryczny ma wprawdzie ko\u0142a, kierownic\u0119 i hamulce, ale tak naprawd\u0119 jest przede wszystkim komputerem na k\u00f3\u0142kach. Niemcy s\u0105 dobrzy, kiedy chodzi o produkcj\u0119 opon, ale kiepscy w IT. Nie s\u0105 wi\u0119c w stanie na tym rynku konkurowa\u0107 z chi\u0144sk\u0105 i ameryka\u0144sk\u0105 technologi\u0105. By nie wspomnie\u0107 o tym, \u017ce nie maj\u0105 nawet gdzie testowa\u0107 innowacyjnych rozwi\u0105za\u0144 w autach, bo te potrzebuj\u0105 dost\u0119pu do Internetu.<\/p>\n\n\n\n

A z tym jest w Niemczech bardzo s\u0142abo.<\/p>\n\n\n\n

Trudno mie\u0107 komputer na k\u00f3\u0142kach, kiedy nie ma si\u0119 zasi\u0119gu.<\/p>\n\n\n\n

Koniec cudu<\/h2>\n\n\n\n

S\u0105 wi\u0119c jednocze\u015bnie w pu\u0142apce technologicznej, energetycznej i spo\u0142ecznej. Bran\u017ce chemiczn\u0105 wyniszczy\u0142a g\u0142upia polityka energetyczna. Motoryzacyjn\u0105 \u2013 kr\u00f3tkowzroczno\u015b\u0107 oraz geopolityczna naiwno\u015b\u0107. Technologiczn\u0105 \u2013 absurdalna biurokracja, kolesiostwo w zarz\u0105dzanych przez polityk\u00f3w bankach oraz brak rozwojowych inwestycji, kt\u00f3re pozwoli\u0142yby budowa\u0107 nowe bran\u017ce. I nawet te przestrzenie, gdzie mogli si\u0119 chwali\u0107 najlepszymi rozwi\u0105zaniami na \u015bwiecie i w kt\u00f3rych wystarczy\u0142o nic nie zepsu\u0107 \u2013 jak na przyk\u0142ad in\u017cynieria j\u0105drowa, kt\u00f3ra prze\u017cywa renesans \u2013 zosta\u0142y zaorane przez aroganckie i z\u0142e decyzje polityczne. Trudno przecie\u017c eksportowa\u0107 technologi\u0119, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 zlikwidowa\u0142o. Musicie przyzna\u0107, \u017ce kraj, kt\u00f3ry w dwie dekady zmieni\u0142 si\u0119 z gospodarczej lokomotywy w po\u015bmiewisko i zrobi\u0142 to na w\u0142asne \u017cyczenie, trudno traktowa\u0107, jak wz\u00f3r do na\u015bladowania.  <\/p>\n\n\n\n

Nie oznacza to jednak, \u017ce trzeba stawia\u0107 na Niemczech kresk\u0119. Na to jest zdecydowanie zbyt wcze\u015bnie. To bogaty kraj, kt\u00f3ry przez dekady zbudowa\u0142 sobie kompetencje oraz pot\u0119\u017cne przedsi\u0119biorstwa. Ma wi\u0119c na czym budowa\u0107 \u201erestart\u201d. Samo to oczywi\u015bcie mo\u017ce nie wystarczy\u0107, by na powr\u00f3t stan\u0105\u0107 na nogi, ale jestem sobie w stanie wyobrazi\u0107 gorszy punkt startowy do tego, by rozhula\u0107 gospodark\u0119. Szczeg\u00f3lnie, \u017ce do spo\u0142ecze\u0144stwa chyba zaczyna powoli dociera\u0107 \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, jak wielkie b\u0142\u0119dy pope\u0142nili tamtejsi politycy.<\/p>\n\n\n\n

A to zwykle jest pierwszy i niezb\u0119dny krok do zmiany.<\/p>\n\n\n\n

Kt\u00f3rej by\u0107 mo\u017ce nale\u017cy nawet kibicowa\u0107, bo nasze uzale\u017cnienie od niemieckiej gospodarki \u2013 cho\u0107by w bran\u017cy motoryzacyjnej, kt\u00f3rej zapewniamy podzespo\u0142y \u2013 wci\u0105\u017c jest du\u017ce. I je\u017celi sko\u0144czy si\u0119 \u201egospodarczy cud\u201d za nasz\u0105 zachodni\u0105 granic\u0105, to to odczujemy.<\/p>\n\n\n\n

Ale niezale\u017cnie od tego, jak ta historia sko\u0144czy si\u0119 dla Niemiec, ciekawe jest w tym i to, \u017ce co\u015b co jeszcze dwie dekady temu wydawa\u0142o si\u0119 niemal niemo\u017cliwe, dzi\u015b ju\u017c takie nie jest.<\/p>\n\n\n\n

To, \u017ce gdyby\u015bmy m\u0105drze prowadzili swoje sprawy i inwestycje, zamiast spogl\u0105da\u0107 na nich, jak na wielkiego brata, kt\u00f3ry m\u00f3wi, co nam si\u0119 op\u0142aca, a co nie, mogliby\u015bmy ich dogoni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"Kaput.
Version 1.0.0<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Je\u017celi kto\u015b chcia\u0142by poczyta\u0107 o tym wi\u0119cej, to polecam \u201eKaput: The End of the German Miracle\u201d. Na razie jest tylko po angielsku, ale czuj\u0119, \u017ce nie trzeba b\u0119dzie d\u0142ugo czeka\u0107 na polskie t\u0142umaczenie. I dobrze, bo jest to lektura obowi\u0105zkowa dla tej cz\u0119\u015bci naszej klasy politycznej, kt\u00f3ra jest \u015blepo zapatrzona w naszego s\u0105siada.<\/p>\n\n\n\n

Fot. Zamkni\u0119ta w 2023 roku elektrownia j\u0105drowa Isar. Autor: E.ON Kernkraft GmbH – E.ON Kernkraft GmbH, CC BY-SA 3.0.<\/sub><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Jeszcze kilka lat temu Niemcy uwa\u017cano za gospodarczy wz\u00f3r dla ca\u0142ego \u015bwiata. Tak by\u0142o tak\u017ce w Polsce. Dzi\u015b nasz s\u0105siad jest ju\u017c raczej wzorem tego,…<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":597,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[18],"tags":[52,51],"class_list":["post-590","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiat","tag-gospodarka","tag-niemcy"],"acf":[],"yoast_head":"\nKoniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d - ciekawy.blog<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"pl_PL\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d - ciekawy.blog\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Jeszcze kilka lat temu Niemcy uwa\u017cano za gospodarczy wz\u00f3r dla ca\u0142ego \u015bwiata. Tak by\u0142o tak\u017ce w Polsce. Dzi\u015b nasz s\u0105siad jest ju\u017c raczej wzorem tego,...\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"ciekawy.blog\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/ciekawyblog\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2024-11-19T13:52:14+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2024-11-19T16:42:25+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1347\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"947\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Tomasz Borejza\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@https:\/\/twitter.com\/TomaszBorejza\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@TomaszBorejza\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Napisane przez\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Tomasz Borejza\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Szacowany czas czytania\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"17 minut\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/\"},\"author\":{\"name\":\"Tomasz Borejza\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/person\/b551c82e926e19708bc39c501aed74ab\"},\"headline\":\"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d\",\"datePublished\":\"2024-11-19T13:52:14+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-19T16:42:25+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/\"},\"wordCount\":3259,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg\",\"keywords\":[\"gospodarka\",\"Niemcy\"],\"articleSection\":[\"\u015awiat\"],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/\",\"url\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/\",\"name\":\"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d - ciekawy.blog\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg\",\"datePublished\":\"2024-11-19T13:52:14+00:00\",\"dateModified\":\"2024-11-19T16:42:25+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#primaryimage\",\"url\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg\",\"width\":1347,\"height\":947,\"caption\":\"Zamkni\u0119ta elektrownia j\u0105drowa Isar\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#website\",\"url\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/\",\"name\":\"ciekawy.blog\",\"description\":\"Czytam dla was ciekawe ksi\u0105\u017cki\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"pl-PL\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#organization\",\"name\":\"ciekawy.blog\",\"url\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Original-Logo.png\",\"contentUrl\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Original-Logo.png\",\"width\":1996,\"height\":1721,\"caption\":\"ciekawy.blog\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/ciekawyblog\",\"https:\/\/x.com\/TomaszBorejza\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/person\/b551c82e926e19708bc39c501aed74ab\",\"name\":\"Tomasz Borejza\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"pl-PL\",\"@id\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82936aaa6e54e17cd81fbb4840fe137581fd98dfcfb5c6302c3e9c74f9d61941?s=96&d=mm&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82936aaa6e54e17cd81fbb4840fe137581fd98dfcfb5c6302c3e9c74f9d61941?s=96&d=mm&r=g\",\"caption\":\"Tomasz Borejza\"},\"description\":\"Dziennikarz naukowy. Wsp\u00f3\u0142autor kana\u0142u \\\"Rynek Krowoderski\\\". Cz\u0142onek European Federation For Science Journalism. Autor ksi\u0105\u017cki \u201eOdwo\u0142a\u0107 katastrof\u0119\u201d.\",\"sameAs\":[\"https:\/\/ciekawy.blog\",\"https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/TomaszBorejza\"],\"url\":\"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/author\/tomasz-borejza\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d - ciekawy.blog","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/","og_locale":"pl_PL","og_type":"article","og_title":"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d - ciekawy.blog","og_description":"Jeszcze kilka lat temu Niemcy uwa\u017cano za gospodarczy wz\u00f3r dla ca\u0142ego \u015bwiata. Tak by\u0142o tak\u017ce w Polsce. Dzi\u015b nasz s\u0105siad jest ju\u017c raczej wzorem tego,...","og_url":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/","og_site_name":"ciekawy.blog","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/ciekawyblog","article_published_time":"2024-11-19T13:52:14+00:00","article_modified_time":"2024-11-19T16:42:25+00:00","og_image":[{"width":1347,"height":947,"url":"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Tomasz Borejza","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@https:\/\/twitter.com\/TomaszBorejza","twitter_site":"@TomaszBorejza","twitter_misc":{"Napisane przez":"Tomasz Borejza","Szacowany czas czytania":"17 minut"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/"},"author":{"name":"Tomasz Borejza","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/person\/b551c82e926e19708bc39c501aed74ab"},"headline":"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d","datePublished":"2024-11-19T13:52:14+00:00","dateModified":"2024-11-19T16:42:25+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/"},"wordCount":3259,"publisher":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg","keywords":["gospodarka","Niemcy"],"articleSection":["\u015awiat"],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/","url":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/","name":"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d - ciekawy.blog","isPartOf":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg","datePublished":"2024-11-19T13:52:14+00:00","dateModified":"2024-11-19T16:42:25+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#breadcrumb"},"inLanguage":"pl-PL","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#primaryimage","url":"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg","contentUrl":"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/11\/Gelande_des_Kernkraftwerk_Isar_KKI.jpg","width":1347,"height":947,"caption":"Zamkni\u0119ta elektrownia j\u0105drowa Isar"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/2024\/11\/19\/upadek-niemieckiej-gospodarki-wieloletni-festiwal-glupich-krokow\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/ciekawy.blog\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Koniec niemieckiego cudu gospodarczego. \u201eFestiwal g\u0142upich krok\u00f3w\u201d"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#website","url":"https:\/\/ciekawy.blog\/","name":"ciekawy.blog","description":"Czytam dla was ciekawe ksi\u0105\u017cki","publisher":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/ciekawy.blog\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"pl-PL"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#organization","name":"ciekawy.blog","url":"https:\/\/ciekawy.blog\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Original-Logo.png","contentUrl":"https:\/\/ciekawy.blog\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Original-Logo.png","width":1996,"height":1721,"caption":"ciekawy.blog"},"image":{"@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/ciekawyblog","https:\/\/x.com\/TomaszBorejza"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/person\/b551c82e926e19708bc39c501aed74ab","name":"Tomasz Borejza","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"pl-PL","@id":"https:\/\/ciekawy.blog\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82936aaa6e54e17cd81fbb4840fe137581fd98dfcfb5c6302c3e9c74f9d61941?s=96&d=mm&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/82936aaa6e54e17cd81fbb4840fe137581fd98dfcfb5c6302c3e9c74f9d61941?s=96&d=mm&r=g","caption":"Tomasz Borejza"},"description":"Dziennikarz naukowy. Wsp\u00f3\u0142autor kana\u0142u \"Rynek Krowoderski\". Cz\u0142onek European Federation For Science Journalism. Autor ksi\u0105\u017cki \u201eOdwo\u0142a\u0107 katastrof\u0119\u201d.","sameAs":["https:\/\/ciekawy.blog","https:\/\/x.com\/https:\/\/twitter.com\/TomaszBorejza"],"url":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/author\/tomasz-borejza\/"}]}},"amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/590","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=590"}],"version-history":[{"count":9,"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/590\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":611,"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/590\/revisions\/611"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/597"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=590"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=590"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/ciekawy.blog\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=590"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}